menuordersearch
zohagifts.com

کودکان کار خیابان ,

لگوی سایت
۱۳۹۷/۹/۱ پنج شنبه
(0)
(0)
کودکان کار خیابان
کودکان کار خیابان

طرح مسئله:

در اساس، پیدایش مفهوم کودکان خیابانی و ادبیات مربوط به آن، نتیجه مجموعه تحولاتی بود که به ویژه در کشورهای در حال توسعه، در دهه 1970 به بعد رخ داد و زمینه توجه و تامُّل بیشترِ سازمان‏‏های ملی و بین‏المللی را نسبت به مسائل و مشکلات، حقوق و منافع کودکان فراهم آورد.

بنا بر آمارهای رسمی نزدیک به 700 هزار کودک کار و خیابان در ایران، و بیش از 220 میلیون کودک کار در سراسر دنیا وجود دارد. فعالان حقوق کودک وجود 2 میلیون کودک کار را در ایران تخمین زده‏اند؛ این تنها آمارهای رسمی است؛ در همین جا لازم هدایای تبلیغاتی که مسئله تاکید بر استفاده از آمارهای رسمی همواره حکایت از کدر بودن این آمارها دارد و عمده پژوهش‏ها تخیمن خود را بیشتر از آنچه که آمارهای رسمی اعلام می‏کنند، می‏دانند.

در حالیکه حضور عینی این افراد (کودکان کارِ خیابان) در خیابان‏ها و مراکز خرید و .... روز به روز بیشتر می‏شود؛ به همین اندازه ضرورت مطالعه این گروه‏ها برای علاقمندان حوزه‏های اجتماعی نیز هر روز بیشتر می‏شود؛ اهمّیت چنین موضوعی زمانی که درک می‏شود که بدانیم و متوجه شویم که در بسیاری از محیط‏های بسته و دور از دسترس و دور افتاده، کودکانی مشغول به کار هستند که محیط کارشان از حداقل امنیت و سلامت و استانداردها برخوردار هست و این بخش از کودکان کار در خیابان‏ها و معرض دید نیستند. کودکان کار عمدتاً در شرایط بسیار بدی از نظر بهداشت بدنی و روانی، و در معرض همه گونه آسیب‏های شدید فیزیکی از جمله تجاوز، قتل و نقص عضو و... هستند. عمدتاً توجه به حوزه کودکان و کار برای پژوهشگران علوم اجتماعی دارای ریشه‏های اخلاقی و انسانی است؛ زیرا در یک نگاه کلّی این‏ها، کودکانی هستند که برخلاف اختیار خود به کار گماشته می‏شوند و ساعات عمده کودکی خود را در محیط‏های فاقد استانداردهای لازم و حداقل‏های انسانی می‏گذرانند. از طرف دیگر به دلیل آنکه دامنه سنّی کودکان کار، سنین اجتماعی شدن و آموزش پذیری آنها را پوشش می‏دهد، حضور آنها در فضاهای شغلی باعث دور شدنشان از این امر مهم می‏شود که در آینده برایشان مشکلات عدیده‏ای به وجود خواهد آورد و سیستم اجتماعی و انضباطی نیز با آنها تنش خواهد داشت. این بدین معنی هدایای تبلیغاتی که کودکانی که منطقاً بایستی در مدرسه حاضر باشند و نهاد رسمی متولی آموزش آنها را تحت آموزش قرار دهد از این فرصت محروم می‏شوند یا در دوره‏ای که باید شرایط خانه‏شان بگونه‏ای باشد که نقش تربیتی نهاد خانواده بخوبی ایفا شود، از این مزایا نیز محروم هستند. کودکان کارِ خیابان که متولّد شهری شدن جوامع هستد از سیستمی که نظام شهری برای آموزش پذیر شدن تعریف کرده است، محروم می‏شوند، و از روی ناچاری بایستی به تامین معاش خود بپردازند.

مسئله این کودکان برای جامعه علمی ایران نباید به مثابه مد در نظر گرفته شود زیرا این رشد این اقشار پیش‏بین می‏شود؛‏‏  اهمیّت این مسئله با توجه به رشد آهنگ شهری شدن در ایران، مهاجرت از روستا به شهرها و رشد حاشیه نشینی در کلان شهرها دوچندان خواهد شد. بنابراین نباید از نظر پنهان داشت که مسئله کودکان کار برای ایران مسئله‏ای خواهد بود که تا سالیان طولانی کشور را درگیر خود خواهد کرد. در اینجا علاوه بر اینکه باید یادآور شد که هریک از مسائلی همچون مهاجر بودن، و حاشیه بودن این قشر حائز اهمیت دو چندان است. که هریک بحث‏ها و نتایج مفصل خود را خواهد داشت.

 باید توجه داشت که دو مفهوم «کودکانِ کار» و «کودکانِ خیابان» به یک معنی پنداشته نشود. این خظایی هدایای تبلیغاتی که باعث انحراف در تحلیل و نتیجه‏گیری ها خواهد شد. مسئله‏ای که در اینجا با تمرکز بیشتری بدان پرداخته خواهد شد، کودکانی هدایای تبلیغاتی که عمده وقت خود را در خیابان‏ها با هدف تامین پول، به معنای مستقیم آن، می‏گذرانند. این دسته از کودکان عمده زمان خود را در فضاهای عمومی و پرتراکم شهری می‏گذرانند تا در قبال کاری که انجام می‏دهند پول کسب کنند؛ لذا زمان خود را با فضاها و زمان‏های شهری می‏گذرانند. آنچه در این گفتار مورد توجه قرار خواهد گرفت، درک خودِ افراد ( کنشگران، کودکان کار و خیابان) از فضاهای شهری و زمان‏های شهری است؛ این درک می‏تواند از احساس آنها نسبت به این فضاها (تنفر و ترس و ... ) و  تصوّری که از خودشان در تفسیر و تغییر فضاها و زمان‏ها دارند، می‏پردازد. فضاها و زمان‏های شهری دو مفهومی هستند که ارتباط و هویت اصلی این کودکان را شکل می‏دهد امّا میزان تاثیر گذاری هریک از این دو بر یکدیگر یعنی کودکان بر فضا، و فضا و زمان بر کودکان- قابل بحث و سوال است.

برخورد و مواجهه مردم و عابران با این‏ها نیز برخوردی هدایای تبلیغاتی که در طیفی از ترحم و تحقیر قرار می‏گیرد. نهادهای انتظامی نیز عمدتاً با این افراد به چشمِ متّهم یا کسی که به احتمال زیاد متهم و مجرم است، برخورد می‏کنند. یعنی علاوه بر اینکه اینان از محیط‏های حاشیه‏ شهری وارد مراکز اصلی و پر رفت و آمد شهر می‏شوند تا کار کنند و سکونت در فضای حاشیه‏ای تحقیر و حواشی مختص به خود را دارد با وردو به مراکز شهر، در خودِ فضای مرکزی هم با برخوردی از جنس انسانِ درجه‏ی دوم روبرو می‏شوند. بنابراین این کودکان در نهایت و تحت تاثیر برآیند نیروهای فوق الذکر شخصیت و رشد خود را ‏می سازند.‏

 

اهداف اصلی تحقیق

کودکان کارِ خیابان، کودکانی هستند که به دلیل شرایط ویژه‏ای دارند؛ درک متفاوتی از مسائل خواهند داشت. در این پژوهش قصد بر آن هدایای تبلیغاتی که درک و تصور آنها را از فضاهای شهری و بعضاً زمان‏های شهری بدست آید.

  1. درک اینکه کدام فضاها برای این کودکان مطلوب است؟ چرا؟
  2. درک اینکه کدام زمان‏ها برای آنها خوشایند است؟
  3. در اینکه مفاهیمی همچون امنیت، شادی، فراغت و تقدس در کدام زمان‏ها و فضاها برای آنها تامین می‏شود یا خدشه‏دار می‎‏شود؟
  4. در اینکه از فضاهای شهری چه تفسیری دارند؟ در زمان فعالیت اقتصادی و غیر اقتصادی؟
  • با همه این اوصاف در پروژه‏ی سازمان بهداشت جهانی برای کودکان خیابانی (1993) چهار گروه با مشخصه‏های زیر به عنوان کودکان خیابانی معرفی شده‏اند؛ باید یادآوری کرد مسئله تحقیق کودکان کار خیابان هدایای تبلیغاتی که با بخشی از تعاریف و مشخصه‏های زیر همپوشانی دارد:
    • کودکانی که در خیابان زندگی می‏کنند و اولین نگرانی آن ها زنده ماندن و داشتن سرپناه است.
    • کودکانی که از خانواده ی خود جدا افتاده و موقتاً در مأمنی مانند خانه های متروکه، سایر ساختمان ها، پناه گاه ها و سرپناه ها زندگی می کنند و یا از منزل یک دوست به منزل یک دوست دیگر می روند.
    • کودکانی که تماس خود را با خانواده حفظ می‏کنند ولی به علت فقر، پرجمعیت بودن خانواده و یا سوءاستفاده‏های جنسی و جسمی از آنان در خانواده، بعضی شب‏ها و اکثر ساعات روز را در خیابان‏ها سپری می‏کنند.
    • کودکانی که در مراکز ویژه نگهداری می‏شوند، اما قبلاً در وضعیت بی خانمانی به سر برده‏اند و در معرض خطر بازگشت به همان وضعیت هستند (حسینی، 1385، ص. 14)

کودکان کار نیز همه افرادی را که زیر 18 سال دارند و به طور غیر مستقیم و مستقیم در کسب پول نقش دارند شناخته می‏شوند. در مجموع اهمیّت کودکان کار و خیابان در شهر به دلیل فقدان توانایی‏ها و مهارت‏های اجتماعی برای مواجهه صحیح و پویا با محیط اجتماعی و وابستگی ‏شان به بزرگسالان در رفع نیازها و طی کردن مراحل رشد و تکامل خود، بیشتر از سایر گروه‏ها در معرض آسیب پذیری قرار دارند. نهادهایی مانند خانواده، آموزش و پرورش و نهادهای مذهبی، دولت و رسانه‏های جمعی تحت تحولات اجتماعی نمی‏توانند به خوبی نسبت به تعهدات خود در قبال اجتماعی کردن و بهنجار و بهینه بخشی از کودکان و نوجوانان شهری عمل کنند. پیامد چنین ناتوانی‏هایی، رهاکردن و حتی فرستادن کودکان و نو جوانان به محیط ناامن و پر تشویش خیابان‏های کلانشهرها است.

 

مبانی نظری بکار برده شده

 

  • کودکان کار و خیابان؛
  • نظریه انتخاب عقلانی: بر اساس نظریه انتخاب عقلانی روی آوردن به زندگی خیابانی در چارچوب «پاداش هایش» برای کودکنا، قابل فهم است. روی آوردن به خیابان برای رفع «نیازهای» خاصی هدایای تبلیغاتی کودک، سودمند هدایای تبلیغاتی و این عمل نوعی سازگاری عقلانی با زمینه خاصّی از محیط کودک، شرایط و تجربیات گذشته او و شرایط قابل دسترس برای کنش اوست. انطباق رفتار در این حد امری نهایی و مطلق نیست. بلکه امری هدایای تبلیغاتی که تقریبا به اندازه کافی مناسب است. زندگی خیابانی نیز برای کودکان به عنوان یکی از آلترناتیوها مطرح است. یکی از عناصر این گزینش برداشت‏ها و تعابیر شناختی فرد درباره فاکتورها و عوامل موثر بر تصمیم‏گیری است.(به نقل از کتاب کودکان کار؛ نول و سیمون 1972؛ کرنیش و کلارک 1986). مانند برداشتها و تعابیر فرد از خیابان در مقایسه با خانه، این عوامل در فهم این امر که چرا فقط «برخی» از کودکان به زندگی خیابانی روی می‏آورند؛ ضروی است.
  • نظریه ناهماهنگی شناختی: فستینگر معتقد هدایای تبلیغاتی که از منظر تئوری ناهماهنگی شناختی «تعبیر یا سازه» کودکان خیابانی به مثابه چیزی تلقی می‎‏شود که در بردارنده اجزاء و ترکیب شناختی هدایای تبلیغاتی که وقتی فرد با کودک خیابانی مواجه می‏شود. تالفر معقتد هدایای تبلیغاتی ناهماهنگی شناختی در وضعیت‏هایی به وجود می‏آید که در آن تجربیات و نگرش‏ها باهم در تضاد و تقابل قرار گیرند. چنین وضعیتی برای افراد تعارض و تنش به وجود می‏آورد، به نحوی که افراد باید نگرش‏ها یا ادراکشان را از آن وضعیت تغییر دهند.
  • نظریه فرهنگ فقر: این نظریه اساس خود را بر اصولی قرار داده‏هدایای تبلیغاتی مانند: بی سرپرستی و رها شدن توسطِ سرپرست؛ دچار فقر منفعلانه شدن؛ مهاجرت از روستا به شهر و گسیخته شدن نظم خانواده؛ خرده فرهنگ بسیار حاشیه ای؛ که نهایت همه این اصول حضور و ورود آنان را به عرصه خیابان ناگزیر می‏کند.

پیوند و ترکیب این سه نظر به ما کمک می‏کند تا دریابیم که حضور این کودکان در خیابان می‏تواند یک کنش عقلانی و معطوف به هدف باشد و امری آگاهانه است. در این تحقیق این فرض به ما کمک خواهد کرد که بپذیریم که این کودکان گزینه‏های جایگزین دیگری هم (احتمالاً) داشته‏اند اما بر مبنای باورها و ادراکاتی مصمم شدند که در خیابان حاضر شوند و حضوردر خیابان را بر دیگر گزینه‏ها ترجیح دادند؛ یعنی مثلا بر مبنای یک منطق سود و زیان تصمیم کار خیابان را بر کار در کارگاه‏ها ترجیح می‏دهند؛ حال در همین راستا مسئله دیگری هم طرح می‏شود و آن هم که کودک خیابان بر مبانی عقلانیتی تصمیم می‏گیرد کدام خیابان را انتخاب کند، به کدام پارک یا سینما و ... برود؛ با چه لباسی برود و در هریک از مکان‏ها چه ادبیاتی داشته باشد. در نظریه دوم ما می‏توانیم این نتایج را استخراج کنیم که کودکان کار خیابان با تفسیر نمادهای شهری از تابلو‏های عمومی، تا نمادهای مربوط به مکان‏های اقشار مرفّه و یا متوسط، مکان‏های مقدس و نامقدس و .... بایستی خود را به یک منطقی برسانند که با کمترین تنش در فضا مواجه شوند و بتوانند حضور خود را در فضا تداوم بخشند این درک و گستره شناختی بر مبنای نوعی حاشیه‏ای بودن و رانده شدن از معیار و مرکز شکل گرفته هدایای تبلیغاتی و از منطقی متفاوت با منطق عمومی جامعه پیروی می‏کند.

 

بحث دیگری که در باب فضا قابل بررسی هدایای تبلیغاتی و در این گفتار نیز اشاره شده است، نظمی هدایای تبلیغاتی که تولید می‏کند؛ در ادامه در بخش سوالات و محورهای اصلی مصاحبه با کودکان کار به این موضوع پرداخته خواهد شد که کودکان کار خود را چگونه با نظم فضایی تطابق می‏دهند و چنانچه مناسبات تولید فضایی قدرت مرکزی با مناسبات تولید این اقشار در تضاد قرار بگیرد؛ وضعیت به چه صورت خواهد شد؟

 

  1. ه چی شده و برای چی آمده بیمارستان و از کجا اینطور شد؟»

ب) در گفت و گوی دیگر که با آقای لطفی یکی از مدیران تشکل غیر دولتی حمایت از حقوق کودکان کار و خیابان-داشتم؛ وی را برای پاسخ به بحثی را مطرح کرد.

در تجربه ای که آقای لطفی داشت عنوان کرد که کودکان کار خیابانی که چهار راه را انتخاب کرده‏اند. تصوری کاملا متفاوت از علادم چراغ دارند؛ برای آنها سبز شدن چراغ راهنما به معنایی پایان کارشان هدایای تبلیغاتی ولی برای رانندگان به معنای شروع دوباره مسیر هدایای تبلیغاتی و ادامه حرکت.

نتیجه‏گیری   :

مقایسه و سنجش گفته‏های مصاحبه با نظریاتی که پیشتر مطرح شد نشان می‏دهد که تاحد قابل قبولی نظریات تحقیق تایید می‏شوند.

مصاحبه شوند کودک کارِ خیابان- به شدت رفتار خود را در قالب یک منطق عقلانی بیان می‏کرد؛ همانطور که در گزیده مصاحبه نیز آورده شد، وی ابتدا به جوراب فروشی مبادرت داشته هدایای تبلیغاتی و البته در تجربه بعدی خود جمع‏آوری ضایعات آهن و ....  را داشته‏هدایای تبلیغاتی ولی امروز کار دیگری را برای خود در نظر گرفته است. در اینجا دو محور اساسی بحث کنش عقلانی کودکان کار که در بخش نظریه آورده شده است-  تایید می‏شود؛ عناصر، عقلانیت و تجربه. به واقع کودک با محک زدن مشاغل مختلف حاشیه‏ای و با ورود به منطق و ساز وکار سود و زیاد اقتصادی شغلی را بر دیگری ترجیح می‏دهد و احساس می‏کند که فلان شغل برایش منفعت بیشتری خواهد داشت. این مهم جدایی از این مهم هدایای تبلیغاتی که هر دو گزینه ابتدایی جنبه خیابانی داشته هدایای تبلیغاتی و خیابان را به عنوان یک گزینه برتر و سودآور تر از سایر گزینه‏ها در نظر گرفته است. شاید در ابتدا این نکته امری معلوم به نظر برسد که «خیابان انتخاب شده است» اما باید در نظر داشت که انتخاب خیابان با همه ترس‏ها، واهمه‏ها و .... در مقابل گزینه دیگری به مانند کارگاه‏ها و .. هدایای تبلیغاتی که کودکِ کارِ خیابان بر اساس تصویری که در ذهن خود نسبت به آن مکان‏ها دارد دست به انتخاب می‏زند؛ کودکان مبتنی بر روایت‏‏ها، داستان‏ها و همه آنچه که در محیط زندگی خود، در شبکه دوستی خود دریافت می‏کنند، چنین انتخابی را خواهند داشت. لذا در بخش نتیجه‏گیری تحقیق این مهم را در نظر بگیرید که عقلانیت انتخاب خیابان در این امر نهفته هدایای تبلیغاتی که کودک بین دو تصویر که در برابر خود دارد (تصویر کار خیابان و تصویر کار کارگاهی) یکی را بر دیگری ترجیح می‏دهد.

این منطق عقلانی و شناختی در بخش دیگری از مصاحبه نیز خودش را نمایان می‏کند؛ مصاحبه شونده دست به انتخاب محله می‏زند و مثلا فلاح را دیگر خیابات برتر می‏شناسد؛ تضاد شناختی در اینجا نمودار می‏شود که وی از نظر شناخت خود و شناخت مسلطِ موجود در جامعه باید تلاش بیشتری کند تا  بتواند کالایی را  در منطقه نیاوران یا گیشا خریداری کند یعنی این مناطق ارزش و اهمیّت بیشتری در جامعه دارد- اما وی خیابان فلاح را انتخاب می‏کند و سعی دارد که آن خیابان را پر اهمیت‏تر جلوه دهد تا برای خود یک نوع ویژه‏ای از عقلانیت و شناخت تولید کند، هر چند در تضاد با بخشی از شناخت خود و گفتمان مسلّط جامعه دارد.

امّا ارتباط فضایی مصاحبه شونده نیز قابل توجه است؛ در طول مصاحبه، وی به عنوان فردی که در فضایی واقع شده هدایای تبلیغاتی که گفتمان سلطه آن را تولید کرده هدایای تبلیغاتی و ریشه تاریخی دارد، به سوالات پاسخ می‏داد.

در مجموع زمانی که وی، درباره موقعیت جغرافیایی خود در شهر تهران صحبت می‏کرد، برج میلاد را صرفاً نمادی به منظور جهت‏یابی می‏دانست؛ این در حالیست که مبتنی بر نظریات فضایی استفاده شده در تحقیق، برج میلادِ تهران، عنصری شهری هدایای تبلیغاتی که مبتنی بر یک گفتمان مسلط مهندسی و سرمایه داری است؛ هرچند که این تفسیر از برج میلاد می‏تواند محلّ اختلاف باشد- اما این برج نمادی عینی از توسعه مهندسی و سرمایه در شهر است. یعنی توسعه شهر تاحدی که بتواند چنین سازه عظیمی را بسازد. اما تقلیل دادن این برج به یک نشانه برای موقعیت انسانی و شهروندی مهم است. زیرا وی در ادامه سوال به وجه دیگری از برج اشاره نکرد. به تعبیری وی تفسیر منحصر بفرد خودش را از یک سازه‏ای به این عظمت داشت بدو آنکه حتی به خصلت عظیم  بودن آن اشاره‏ای کند. حالا به عنوان نتیجه این بحث باید دید تا چه حد می‏توان پافشاری کرد که علت این عکس‏العمل کودک، فاصله وی از معیارهای مسلط جامعه، مانند عظمت یک سازه مهندسی شده، در قالب های قدرت برج، ارتفاع و رستوران گردان و .... ناشی می‏شود.

در بخشی دیگری تفاوت و نگرانی متفاوت فضایی مصاحبه شونده از وضعیت مسلط همان فضا در جامعه روشن می‏شود؛ اعلام و بیان نگرانی از «بیمارستان» و احساس عدم امنیت در آنجا زمانی قابل توجه می‏شود که بیمارستان کارکردی دارد که تامین امینت و آرامش کند ولی برای این فرد بگونه‏ای متفاوت بود. همین مسئله (امنیت) در زمانی که وی موضع خود را نسبت به اشکال محل‏های گذر (کوچه، خیابان، اتوبان) ترس خود را از اتوبات بیان می‏کند؛ ترسی که از موقعیت وی به عنوان «عابر» در اتوبان هدایای تبلیغاتی و نه دیدگاه عمومی از اتوبان که از زاویه دید فردی هدایای تبلیغاتی که سوار بر ماشین است.

نمونه اتوبان می‏تواند به عنوان بهترین نمونه باشد که نشان می‏دهد موقعیت های متفاوت تا چه میزان بر تفسیر نشانه‏ها و ایجاد ترس‏ها و تشویق‏ها برای انتخب و عمل موثر باشد؛ ترس از خطر زیاد در اتوبان از منظر یک پیاده در اتوبان و تشویق برای حضور در منطقه فلاح به دلیل زیاد بودن ضایعات در آنجا، گواه این مدعی هدایای تبلیغاتی که مسئله تفسیر و تحلیل فضا مسئله هدایای تبلیغاتی که به شدت به موقعیت فرد و کنشگر وابسته است. این تفاوت حتی در انتخاب سوژه‏های شهری نیز خودش را نمایان می‏کند، مثلا برای فردی که به جمع‏آوری ضایعات مشغول است؛ سطل زباله سوژه اصلی خیابان هدایای تبلیغاتی و بیشتر توجه‏اش را جلب می‏کند تا سایر عناصر خیابان.

استنباط و نتیجه گیری کلی از تحقیق به نوعی تاییدی هدایای تبلیغاتی بر نظریات بکار برده شده در تحقیق و نتیجه مصاحبه نیز گواه این هدایای تبلیغاتی که به مواقع این کودکان اساسا از فضاهای خرید، عبوری و مقدس و ..... در شهر تصویری و انتظار متفاوتی دارند تا گفتمان عمومی و قالب در جامعه. یکی دلیل مهم که می شود برای این اتفاق در نظر گرفت موقعیت متفاوتی هدایای تبلیغاتی که این افراد دارند؛ موقعیت پیاده بودند در جایی که همه سواره هستند  و موقعیت ساکن (بساط و جوراب فروشی) در محلی که ذاتا محل گذار است؛ گرایش به امکاناتی شهری که نزدیکی به آن نامطلوب هدایای تبلیغاتی به مانند سطل‏های زباله و غیره .

پایان:

در پایان باید گفت که این گفتار با کودکان کار خیابان و به اصطلاح نمکی‏ها بوده هدایای تبلیغاتی و منطقا افراد دیگر این قشر می‏توانند نظرات دیگری نسبت به فضاهای شهری داشته باشند. در اینجا ذکر این نکته لازم هدایای تبلیغاتی که اثبات اینکه این اقشار اساسا تفسیری متفاوت از فضا دارند ما را در ادامه نگاه به این اقشار و تاثیر این تفاوت نگاه رهنمون خواهد داشت.

 کودکان کار
کودکان کار
نظرات کاربران
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

بستن
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

0 نظر
طراحی سایتطراحی سایتسایت سازسایت سازفروشگاه سازفروشگاه ساز